22 Νοεμβρίου 2026

Άνθρωποι και Ζώα: μια πανάρχαια σχέση.

Διάρκεια έκθεσης: 18 Νοεμβρίου 2026 – 30 Απριλίου 2027

Goulandris National Museum of Natural History

Γράφει η Έλενα Ντάκουλα

 

Goulandris National Museum of Natural History

 

Η περιοδική έκθεση «Άνθρωποι και Ζώα: μια πανάρχαια σχέση», που φιλοξενείται στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, σε συνεργασία με το Μουσείο Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, επιχειρεί να αναδείξει τη διαχρονική και πολυδιάστατη σχέση του ανθρώπου με τα ζώα, από την Εποχή του Χαλκού έως το τέλος της Ρωμαϊκής περιόδου, συνδέοντας παράλληλα το παρελθόν με τη σύγχρονη εποχή.

 

Η πρωτοτυπία της έγκειται στη διεπιστημονική προσέγγισή της, καθώς για πρώτη φορά συνεργάζονται ένα μουσείο φυσικής ιστορίας και ένα αρχαιολογικό μουσείο, συνδυάζοντας την αρχαιολογία, τη βιολογία και τη ζωοαρχαιολογία.

 

Το πιο ουσιαστικό στοιχείο της έκθεσης είναι ότι δεν αντιμετωπίζει τα ζώα απλώς ως αντικείμενα παρατήρησης ή ως θέματα της αρχαίας τέχνης, αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης κοινωνίας και του πολιτισμού. Μας βοηθά να κατανοήσουμε ότι η εξημέρωση των ζώων επηρέασε καθοριστικά την πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού και ότι η σχέση ανθρώπου και ζώου αναπτύχθηκε σε πολλαπλά επίπεδα: πρακτικό, οικονομικό, συναισθηματικό, θρησκευτικό και συμβολικό. Παράλληλα, αναδεικνύει ότι πολλές από τις σημερινές αντιλήψεις μας για τα ζώα έχουν βαθύτερες ιστορικές ρίζες απ’ όσο συνήθως φανταζόμαστε.

 

Η έκθεση περιλαμβάνει περισσότερα από 130 αρχαιολογικά αντικείμενα από τη συλλογή του Μουσείου Κανελλοπούλου, τα οποία παρουσιάζονται σε διάλογο με εκθέματα της μόνιμης ζωολογικής συλλογής του Μουσείου Γουλανδρή, καθώς και με σύγχρονα ζωολογικά κατάλοιπα από τη συγκριτική συλλογή του Εργαστηρίου Αρχαιολογικών Επιστημών M. H. Wiener της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα. Τα ευρήματα καλύπτουν μια μεγάλη χρονική περίοδο και προέρχονται κυρίως από την Ελλάδα, με ορισμένα παραδείγματα από άλλες περιοχές. Μέσα από αυτόν τον συνδυασμό αρχαιολογικών τεκμηρίων και φυσιογνωστικού υλικού, ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να συνδέσει τις αρχαίες απεικονίσεις και τις γραπτές μαρτυρίες με την πραγματική μορφή, τα χαρακτηριστικά και τη συμπεριφορά των ζώων, κατανοώντας παράλληλα πώς οι σύγχρονες επιστημονικές μέθοδοι συμβάλλουν στη μελέτη της σχέσης ανθρώπων και ζώων στο παρελθόν.

 

 

 

Η εκθεσιακή διάρθρωση περιλαμβάνει δύο βασικές ενότητες. Η πρώτη, εισαγωγική ενότητα αναπτύσσεται σε τρεις αίθουσες της πρώην βοτανικής συλλογής και οργανώνεται γύρω από πέντε θεματικούς άξονες: τους τρόπους μελέτης της σχέσης ανθρώπων και ζώων, την καθημερινή αλληλεπίδρασή τους, την οικονομική αξιοποίηση των ζώων και τον ρόλο τους ως συνεργατών και συντρόφων, τη χρήση τους ως συμβόλων εξουσίας και ομορφιάς, καθώς και τη θέση τους στη θρησκεία και τη μυθολογία. Ειδικότερα, εξετάζεται ο ρόλος των ζώων στην καθημερινή ζωή, από την εξημέρωση και τη συντροφικότητα έως την εργασία, την παραγωγή τροφής και πρώτων υλών και τις μετακινήσεις. Παράλληλα, παρουσιάζεται η σύνδεσή τους με τις θρησκευτικές αντιλήψεις και τις λατρευτικές πρακτικές, καθώς και οι συμβολισμοί που απέκτησαν στην αρχαία ελληνική τέχνη και μυθολογία, όπου συχνά συνδέονταν με θεότητες, τη δύναμη, την εξουσία και τη θεϊκή προστασία.

 

Η δεύτερη, διαδραστική ενότητα εντάσσεται στις αίθουσες της μόνιμης ζωολογικής έκθεσης, όπου μικρές προθήκες με αρχαιολογικά ευρήματα τοποθετούνται δίπλα στα αντίστοιχα ζωολογικά εκθέματα. Η γειτνίαση αυτή επιτρέπει την άμεση σύγκριση των αρχαίων αναπαραστάσεων με τα πραγματικά ζώα και δημιουργεί έναν ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, την τέχνη και τη φύση. Έτσι, ο επισκέπτης δεν περιορίζεται στην παρατήρηση μιας αρχαίας παράστασης, αλλά μπορεί να τη συσχετίσει με το ίδιο το ζώο, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, τη συμπεριφορά του και τη θέση του στις αρχαίες κοινωνίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κουκουβάγια, το ιερό ζώο της θεάς Αθηνάς, η οποία απεικονιζόταν στα αθηναϊκά νομίσματα και εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της πόλης και της εμπορικής της ισχύος. Μέσα από ερωτήματα σχετικά με την εξημέρωση του σκύλου, την παρουσία λιονταριών και πάνθηρων στην αρχαία Ελλάδα, τον συμβολισμό του αετού και τις αντιλήψεις του Αριστοτέλη για τα χταπόδια, η έκθεση ενεργοποιεί την περιέργεια και ενθαρρύνει την ανακάλυψη, προσφέροντας μια πιο ζωντανή και ουσιαστική προσέγγιση της αρχαίας πραγματικότητας.

 

 

 

 

Η εμπειρία του επισκέπτη εμπλουτίζεται με ψηφιακές εφαρμογές, ηχητικά στοιχεία και κινούμενες προβολές, που προσδίδουν βιωματικό και πολυαισθητηριακό χαρακτήρα στην περιήγηση. Παράλληλα, η έκθεση απευθύνεται σε επισκέπτες κάθε ηλικίας, μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία, δράσεις για παιδιά και οικογένειες, θεματικές ξεναγήσεις για ενήλικες και συμπεριληπτικά εργαστήρια για άτομα με προβλήματα όρασης και ακοής, επιδιώκοντας να καταστήσει τη γνώση και τη μουσειακή εμπειρία προσβάσιμες σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους.

 

Συνολικά, η έκθεση δεν περιορίζεται στην παρουσίαση αρχαιολογικών και φυσιογνωστικών τεκμηρίων, αλλά προτείνει έναν ευρύτερο προβληματισμό γύρω από τη θέση των ζώων στη ζωή και τον πολιτισμό του ανθρώπου. Η ιδιαίτερη αξία της βρίσκεται ακριβώς στη σύνδεση της αρχαιολογικής γνώσης με τη σύγχρονη περιβαλλοντική συνείδηση, καθώς η ιστορική αναδρομή στη συνύπαρξη ανθρώπων και ζώων μάς καλεί να επανεξετάσουμε τη σημερινή μας στάση απέναντι στα άλλα έμβια όντα. Με αυτόν τον τρόπο, αναδεικνύονται ζητήματα όπως ο σεβασμός προς τη φύση, η προστασία της βιοποικιλότητας και η ευθύνη του ανθρώπου για τη διατήρηση της ισορροπίας του φυσικού περιβάλλοντος. Πρόκειται, επομένως, για μια έκθεση που αξιοποιεί το παρελθόν όχι μόνο ως πηγή ιστορικής γνώσης, αλλά και ως αφορμή για την κατανόηση και τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης μας με τον φυσικό κόσμο σήμερα.

 

 

 

 

 

Όλες οι φωτογραφίες είναι της Έλενας Ντάκουλα ©2026

Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή

Όθωνος 100, 145 62 Κηφισιά

Τηλ. : 210 8015870

W: www.gnhm.gr

Ώρες λειτουργίας:

Δευτέρα – Παρασκευή: 9.00-16.00, Σαββατοκύριακα: 10.00-15.00

 

Facebook: National Museum of Natural History Goulandris

Instagram: nm_natural_history_goulandris

TikTok: naturalhistorygoulandris

LinkedIn: National Museum of Natural History Goulandris

 


 

Η Έλενα Ντάκουλα σπούδασε Διαφήμιση και Δημόσιες Σχέσεις και εργάστηκε στο τμήμα Δημοσίων Σχέσεων της “AVINOIL S.A.” του Ομίλου Βαρδινογιάννη και της ημερήσιας εφημερίδας «Μεσημβρινή» του ιδίου Ομίλου καθώς και στο τμήμα Διεθνών Συναλλαγών της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας, στο υποκατάστημα της Βοστώνης.

Lamassu of Nineveh

Σταμάτησε να εργάζεται όταν γεννήθηκε το πρώτο της παιδί και επέστρεψαν στην Ελλάδα. Όταν ο χρόνος της το επέτρεψε έμαθε ισπανικά, κληρώθηκε στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και ολοκλήρωσε επιτυχώς το πρόγραμμα «Ισπανική Γλώσσα και Πολιτισμός».

Πιστεύοντας στη δια βίου μάθηση παρακολούθησε κύκλους σεμιναρίων για φιλοσοφία, τέχνη και πολιτισμό, τα οποία εκπονήθηκαν από την «Ακαδημία Πλάτωνα» και τον «Κωστή Παλαμά», υπό την αιγίδα του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Λάτρης της Αθήνας, δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον σε ό,τι αφορά τα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης με ενεργό συμμετοχή και εθελοντική εργασία σε αντίστοιχες ομάδες, συλλόγους και σωματεία.

Εκτός από τα ταξίδια και τη Σίφνο αγαπάει πολύ τα ζώα έχοντας ιδιαίτερη αδυναμία στις 7 οικόσιτες γάτες της.

Αρθρογραφεί στην https://www.athensvoice.gr και στο διαδίκτυο. Είναι παντρεμένη και έχει δύο κόρες.