21 Νοεμβρίου 2026

Αρχαία Αρμενία: ένα μεγάλο ταξίδι στον αρχαίο πολιτισμό της χώρας.

Διάρκεια έκθεσης: 20 Νοεμβρίου 2026 – 28 Φεβρουαρίου 2027

Ancient Armenia

Ζώνη με εγχάρακτη παράσταση. 12ος-11ος αι. π.Χ.

Γράφει η Έλενα Ντάκουλα

 

Ancient Armenia

 

Από τις 20 Νοεμβρίου 2026 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027 θα φιλοξενείται στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων του Μουσείου Ακρόπολης η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και πάρα πολύ ωραία στημένη έκθεση με τίτλο «Αρχαία Αρμενία», αφιερωμένη στον αρχαίο πολιτισμό της συγκεκριμένης χώρας. Τόσο η ζεστή ώχρα στους τοίχους όσο και οι φωτισμένες προθήκες, όπου τα εκθέματα παρουσιάζονται σε διακριτές χρονικές ενότητες, δημιουργούν μια ιδιαίτερα ευχάριστη ατμόσφαιρα και προσκαλούν τον επισκέπτη να σταθεί μπροστά τους και να τα θαυμάσει.

 

Η έκθεση αποτελεί καρπό της γόνιμης συνεργασίας του Μουσείου Ακρόπολης με το Μουσείο Ιστορίας της Αρμενίας και παρουσιάζει περίπου 200 αρχαιότητες, που καλύπτουν ένα εντυπωσιακά μεγάλο χρονικό διάστημα: από την Παλαιολιθική εποχή έως και τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Η προετοιμασία και η παρουσίασή της στηρίχθηκαν στη συμβολή αρχαιολόγων, συντηρητών και ειδικών από τις δύο πλευρές. Μέσα από τα αντικείμενα αναδύεται η μακραίωνη ιστορία ενός πολιτισμού με σημαντικά καλλιτεχνικά και τεχνολογικά επιτεύγματα, ο οποίος παραμένει, ωστόσο, σχετικά άγνωστος στο ευρύ κοινό, τουλάχιστον ως προς την προχριστιανική του περίοδο.

 

Όπως τόνισε ο γενικός διευθυντής του Μουσείου της Ακρόπολης, καθηγητής Νικόλαος Σταμπολίδης, η έκθεση αυτή έχει και μία ευρύτερη σημασία για το ίδιο το Μουσείο. Αποτελεί την αφετηρία ενός νέου κύκλου εκθέσεων αφιερωμένων σε αρχαίους πολιτισμούς που είναι λιγότερο γνωστοί ή και σχεδόν άγνωστοι στο ελληνικό κοινό. Έπειτα από τις μεγάλες εκθέσεις που έχουν παρουσιάσει σημαντικές όψεις του ελληνικού, του ρωμαϊκού και γενικότερα του μεσογειακού πολιτισμού, το Μουσείο επιθυμεί τώρα να διευρύνει τον ορίζοντα, στρέφοντας το βλέμμα σε πολιτισμούς πέρα από τα καθιερωμένα γεωγραφικά και ιστορικά όρια.

 

Ο ίδιος παρομοίασε αυτή την προσπάθεια με ένα βότσαλο που πέφτει στη θάλασσα και δημιουργεί ομόκεντρους κύκλους: μια σειρά εκθέσεων που θα αναδεικνύουν τον πανανθρώπινο πολιτισμό, μέσα από τις διαφορετικές του εκφράσεις και τις αλληλεπιδράσεις των λαών. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στις επιστημονικές, ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες του Μουσείου, αλλά αποκτά συγχρόνως και μια ιδιαίτερη διεθνή διάσταση. Ο κ. Σταμπολίδης αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στην πολιτιστική διπλωματία, υπογραμμίζοντας τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι πολιτιστικές συνεργασίες στην προσέγγιση χωρών και λαών, στην ενίσχυση των δεσμών τους και στην αμοιβαία γνωριμία μέσα από την ιστορία και την τέχνη.

Πέρα από τον πλούτο των ευρημάτων και τη μεγάλη χρονική διαδρομή που καλύπτει, η έκθεση αναδεικνύει και μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διάσταση του αρχαίου αρμενικού πολιτισμού: τη στενή σχέση του με τους γειτονικούς λαούς και τους μεγάλους πολιτισμούς της αρχαιότητας. Όπως προκύπτει και από το αναλυτικό κείμενο του κ. Νικόλαου Σταμπολίδη, που συνοδεύει τον επιστημονικό κατάλογο της έκθεσης, η αρχαία Αρμενία δεν υπήρξε ένας απομονωμένος κόσμος, αλλά συμμετείχε ενεργά σε ένα ευρύ δίκτυο επαφών και πολιτισμικών ανταλλαγών.

 

 

 

 

Από την προϊστορία έως τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες

 

Η περιήγηση στην έκθεση ακολουθεί τη μακρά ιστορική διαδρομή της Αρμενίας και οργανώνεται σε επτά ενότητες.

 

Η πρώτη ενότητα, «Προϊστορική Αρμενία», μας μεταφέρει στα Αρμενικά Υψίπεδα, όπου η ανθρώπινη παρουσία ανάγεται σχεδόν 1,9 εκατομμύρια χρόνια πριν. Τα εκθέματα παρουσιάζουν τα πρώτα λίθινα εργαλεία, τις λεπίδες από οψιανό – το ηφαιστειακό γυαλί που αφθονεί στην περιοχή – καθώς και αντικείμενα που μαρτυρούν τη σταδιακή μετάβαση από το κυνήγι και την τροφοσυλλογή στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Η κεραμική, τα εργαλεία, τα κοσμήματα και τα πρώτα δείγματα μεταλλουργίας αποκαλύπτουν τις τεχνολογικές γνώσεις και την καθημερινή ζωή των πρώιμων κοινοτήτων.

 

Η δεύτερη ενότητα είναι αφιερωμένη στην Εποχή του Χαλκού. Εδώ γίνεται ιδιαίτερα αισθητή η ανάπτυξη της μεταλλοτεχνίας, ενός από τα μεγάλα επιτεύγματα του αρχαίου αρμενικού πολιτισμού. Χάλκινα και ασημένια αντικείμενα, πέλεκεις, όπλα, εγχειρίδια, αγγεία, κοσμήματα και περίτεχνα σφυρήλατα έργα φανερώνουν υψηλή τεχνική δεξιότητα και αισθητική. Ξεχωρίζει η κεραμική, αλλά και η κατασκευή αντικειμένων που συνδέονταν τόσο με την καθημερινή ζωή όσο και με τελετουργικές πρακτικές. Η ενότητα αναδεικνύει έναν κόσμο με ανεπτυγμένη τεχνογνωσία και έντονη καλλιτεχνική δημιουργία.

 

Η τρίτη ενότητα, που αφορά την Εποχή του Σιδήρου πριν από την ανάδειξη της Ουραρτού, παρουσιάζει τη μετάβαση προς πιο σύνθετες κοινωνικές και πολιτικές δομές. Οι παλαιότερες παραδόσεις εξακολουθούν να είναι ορατές, ενώ αναπτύσσονται νέες μορφές οργάνωσης, νέες τεχνικές και καλλιτεχνικές εκφράσεις. Τα αντικείμενα της περιόδου μαρτυρούν τις αλλαγές που προετοίμασαν την εμφάνιση των ισχυρών βασιλείων της ιστορικής εποχής.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η τέταρτη ενότητα είναι αφιερωμένη στο βασίλειο της Ουραρτού (Urartu), ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της αρχαίας ιστορίας της Αρμενίας. Αναπτύχθηκε από τον 9ο αιώνα π.Χ. γύρω από τη λίμνη Βαν και εξελίχθηκε σε ισχυρή πολιτική δύναμη της Εγγύς Ανατολής, με οχυρωμένες πόλεις, οργανωμένη διοίκηση, μεγάλα αρδευτικά έργα και ισχυρό στρατό. Η θρησκεία κατείχε κεντρική θέση στη ζωή του βασιλείου, με σημαντικότερες θεότητες τον Χαλντί, τον Τεϊσεμπά και τον Σιβίνι.

 

Ο επισκέπτης συναντά εδώ έναν πλούσιο κόσμο χάλκινων αντικειμένων, όπλων, σφραγίδων, τελετουργικών αντικειμένων και διακοσμητικών έργων. Ιδιαίτερη θέση στην επιστημονική προσέγγιση του κ. Νικόλαου Σταμπολίδη, στο κείμενο που συνοδεύει τον κατάλογο, έχουν οι σχέσεις της Ουραρτού με την Ασσυρία και τους πολιτισμούς της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και η ακτινοβολία της προς την Κύπρο, το Αιγαίο και την Κρήτη.

 

Χάλκινες ασπίδες με λεοντοπροτομές, λέβητες με περίτεχνα διακοσμητικά στοιχεία, φαρδιές χάλκινες ζώνες και ζωόμορφα ειδώλια παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες στην τεχνική και τη διακόσμησή τους με αντικείμενα που έχουν βρεθεί σε διαφορετικές περιοχές, όπως η Κύπρος, η Σάμος, η Ρόδος και η Κρήτη. Ανάμεσα στα παραδείγματα που εξετάζει ο κ. Σταμπολίδης περιλαμβάνονται ευρήματα από το Ιδαίο Άντρο, το Παλαίκαστρο, τη Φαιστό και την Ελεύθερνα, καθώς και χάλκινες ζώνες και μια φαρέτρα από την Κρήτη, με παραστάσεις που παραπέμπουν σε θέματα γνωστά και από την ομηρική ποίηση, όπως η πολιορκία μιας οχυρωμένης πόλης.

 

Οι συγκρίσεις αυτές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάθε αντικείμενο προέρχεται από άμεση επαφή με την Ουραρτού. Αναδεικνύουν, ωστόσο, ένα ευρύ και σύνθετο δίκτυο ανταλλαγών, μέσα από το οποίο διακινούνταν αντικείμενα, τεχνικές, καλλιτεχνικά πρότυπα και συμβολισμοί. Η Ουραρτού αναδεικνύεται έτσι ως μέρος ενός ευρύτερου κόσμου επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης.

 

Η πέμπτη ενότητα παρουσιάζει το βασίλειο των Οροντιδών, τη δυναστεία που διαδέχθηκε την Ουραρτού και κυβέρνησε την Αρμενία από τον 6ο έως τον ύστερο 3ο αιώνα π.Χ. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από τη μετάβαση στον κόσμο της Αχαιμενιδικής Αυτοκρατορίας, αλλά και από τη διατήρηση παλαιότερων τοπικών παραδόσεων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιγραφή του Μπεχιστούν, στην οποία η Αρμενία αναφέρεται με διαφορετικές ονομασίες στις γλώσσες της εποχής. Τα εκθέματα αποτυπώνουν ακριβώς αυτή τη συνάντηση παλαιών και νέων πολιτισμικών στοιχείων.

 

Η έκτη ενότητα είναι αφιερωμένη στο βασίλειο των Αρταξιαδών, που ιδρύθηκε στις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ. και σηματοδότησε τη δημιουργία ενός ενιαίου αρμενικού κράτους. Η Αρμενία βρέθηκε τότε στο σταυροδρόμι του ελληνιστικού κόσμου, του Ιράν, της Ανατολίας και του Καυκάσου. Οι ελληνιστικές επιρροές έγιναν ιδιαίτερα αισθητές στην αρχιτεκτονική, στην τέχνη και στη νομισματοκοπία, χωρίς να εξαφανιστούν οι τοπικές παραδόσεις. Κορυφαία μορφή αυτής της περιόδου υπήρξε ο Τιγράνης Β΄ ο Μέγας, κατά τη βασιλεία του οποίου, από το 95 έως το 55 π.Χ., η Αρμενία αναδείχθηκε για ένα διάστημα σε μία από τις ισχυρότερες δυνάμεις της Εγγύς Ανατολής.

 

Η έβδομη και τελευταία ενότητα, «Η Αρμενία στους Χριστιανικούς Χρόνους», παρουσιάζει τη μεγάλη τομή που επέφερε η υιοθέτηση του Χριστιανισμού το 301 μ.Χ. Η Αρμενία, το πρώτο κράτος που ασπάστηκε επίσημα τη νέα θρησκεία, διαμόρφωσε έκτοτε μια ξεχωριστή πνευματική, θρησκευτική και καλλιτεχνική παράδοση, η οποία αποτέλεσε βασικό στοιχείο της ιστορικής της ταυτότητας.

 

Η έκθεση θα πλαισιώνεται από πλούσιο πρόγραμμα παράλληλων δράσεων.

 

Αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων, ισόγειο Μουσείου

Η είσοδος στην έκθεση είναι ελεύθερη. Απαραίτητη προϋπόθεση η έκδοση εισιτηρίου ελεύθερης εισόδου από τα ταμεία εισιτηρίων του Μουσείου.

 

 

Όλες οι φωτογραφίες είναι της Έλενας Ντάκουλα ©2026


 

Η Έλενα Ντάκουλα σπούδασε Διαφήμιση και Δημόσιες Σχέσεις και εργάστηκε στο τμήμα Δημοσίων Σχέσεων της “AVINOIL S.A.” του Ομίλου Βαρδινογιάννη και της ημερήσιας εφημερίδας «Μεσημβρινή» του ιδίου Ομίλου καθώς και στο τμήμα Διεθνών Συναλλαγών της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας, στο υποκατάστημα της Βοστώνης.

Lamassu of Nineveh

Σταμάτησε να εργάζεται όταν γεννήθηκε το πρώτο της παιδί και επέστρεψαν στην Ελλάδα. Όταν ο χρόνος της το επέτρεψε έμαθε ισπανικά, κληρώθηκε στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και ολοκλήρωσε επιτυχώς το πρόγραμμα «Ισπανική Γλώσσα και Πολιτισμός».

Πιστεύοντας στη δια βίου μάθηση παρακολούθησε κύκλους σεμιναρίων για φιλοσοφία, τέχνη και πολιτισμό, τα οποία εκπονήθηκαν από την «Ακαδημία Πλάτωνα» και τον «Κωστή Παλαμά», υπό την αιγίδα του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Λάτρης της Αθήνας, δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον σε ό,τι αφορά τα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης με ενεργό συμμετοχή και εθελοντική εργασία σε αντίστοιχες ομάδες, συλλόγους και σωματεία.

Εκτός από τα ταξίδια και τη Σίφνο αγαπάει πολύ τα ζώα έχοντας ιδιαίτερη αδυναμία στις 7 οικόσιτες γάτες της.

Αρθρογραφεί στην https://www.athensvoice.gr και στο διαδίκτυο. Είναι παντρεμένη και έχει δύο κόρες.