Το ΕΜΣΤ παρουσιάζει 3 νέες εκθέσεις για το καλοκαίρι.

Γράφει η Έλενα Ντάκουλα

Το νέο εκθεσιακό κεφάλαιο του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης εγκαινιάζεται στις 11 Ιουνίου με τρεις εκθέσεις. Η πρώτη, η «South by Southeast – Προς-Ανατολίζοντας τη Συλλογή», αναδεικνύει τον νέο συλλεκτικό προσανατολισμό του μουσείου και φιλοδοξεί να επαναπροσδιορίσει τη θέση της Ελλάδας στον σύγχρονο πολιτιστικό χάρτη.

Ο τίτλος «South by Southeast» αποτελεί ένα σκόπιμο λογοπαίγνιο πάνω στην κλασική ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ North by Northwest, σηματοδοτώντας έναν συμβολικό αναπροσανατολισμό πέρα από τη μακροχρόνια προσκόλληση στα αγγλοσαξονικά και δυτικοευρωπαϊκά πολιτισμικά πρότυπα που χαρακτήρισαν τη νεότερη ελληνική ιστορία μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους.  Μέσα από αυτή την επιλογή, η έκθεση προτείνει μια διαφορετική χαρτογράφηση της Ελλάδας, αναδεικνύοντάς την ως σημείο συνάντησης της Μεσογείου, των Βαλκανίων και της Εγγύς Ανατολής και υπογραμμίζοντας τους ιστορικούς και πολιτισμικούς δεσμούς της με τις γειτονικές της περιοχές.

Όπως τόνισε η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ, Κατερίνα Γρέγου, η έκθεση αποτελεί ορόσημο για την εξέλιξη της συλλογής, καθώς για πρώτη φορά αποτυπώνεται με σαφήνεια η νέα συλλεκτική πολιτική του μουσείου, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το 2021 και στρέφει το βλέμμα πέρα από τις παραδοσιακές δυτικοκεντρικές αφηγήσεις. Στόχος δεν είναι η δημιουργία μιας εγκυκλοπαιδικής συλλογής που «τα περιέχει όλα», αλλά μιας συνεκτικής συλλογής με διακριτή ταυτότητα και αφηγηματική συνοχή, ικανής να φωτίσει τη γεωπολιτική και πολιτισμική θέση της Ελλάδας. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, οι καλύτερες συλλογές δεν είναι εκείνες που περιέχουν τα πάντα, αλλά εκείνες που μπορούν να αφηγηθούν ιστορίες με συνοχή.

Βασισμένη στον κομβικό πυρήνα έργων που είχε συγκροτήσει η αείμνηστη πρώτη διευθύντρια του ΕΜΣΤ, Άννα Καφέτζη, η νέα συλλεκτική στρατηγική στρέφει το ενδιαφέρον στη Μεσόγειο, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, αναδεικνύοντας ιστορικούς και πολιτισμικούς δεσμούς που για δεκαετίες παρέμεναν στη σκιά της δυτικοκεντρικής αφήγησης. Όπως ανέφερε η κ. Γρέγου, η επιλογή αυτή αντανακλά τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας και την ανάγκη το μουσείο να αποκτήσει ένα σαφές συλλεκτικό στίγμα, εστιάζοντας στην ευρύτερη περιοχή που εκτείνεται από τα Βαλκάνια έως τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Ως φόρο τιμής στην προσφορά της Άννας Καφέτζη, ανακοινώθηκε επίσης ότι η βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ θα φέρει πλέον το όνομά της.

Η έκθεση συγκεντρώνει περισσότερα από 120 έργα άνω των 50 καλλιτεχνών από περισσότερες από 20 χώρες, συνδυάζοντας νέες αποκτήσεις, δωρεές, έργα της υπάρχουσας συλλογής και επιλεγμένους δανεισμούς. Παράλληλα, αντανακλά τη φιλοδοξία του μουσείου να αφηγηθεί μια διαφορετική ιστορία για τη θέση της Ελλάδας, όχι ως περιφέρειας της Δυτικής Ευρώπης αλλά ως κομβικού σημείου συνάντησης πολιτισμών, ιστοριών και ταυτοτήτων.

Η South by Southeast αναπτύσσεται σε τέσσερις βασικές θεματικές ενότητες. Η πρώτη, «Το Μουσείο των Δυνατοτήτων», αποτελεί έναν αναστοχασμό πάνω στις απαρχές του ΕΜΣΤ και στην προσπάθεια συγκρότησης του θεσμού και της συλλογής του από το μηδέν, σε μια εποχή που χαρακτηριζόταν ταυτόχρονα από μεγάλες προσδοκίες αλλά και σημαντικές προκλήσεις. Περιλαμβάνει μορφές όπως ο Γιάννης Κουνέλλης και ο Κώστας Τσόκλης, έργα των οποίων παρουσιάστηκαν στην ιστορική έκθεση «Διαπολιτισμοί» το 2004, σε επιμέλεια της ιδρυτικής διευθύντριας του μουσείου Άννας Καφέτζη, η οποία αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο βήμα για τη συγκρότηση της συλλογής του ΕΜΣΤ, μία δεκαετία πριν από τη μεταστέγασή του στη μόνιμη έδρα του. Παράλληλα, η ενότητα επιχειρεί να επανεξετάσει την ιστορία της σύγχρονης ελληνικής τέχνης, δίνοντας ανανεωμένη ορατότητα σε σημαντικές γυναίκες δημιουργούς, όπως η Χρύσα, η Μπία Ντάβου, η Λήδα Παπακωνσταντίνου και η Ρένα Παπασπύρου, των οποίων η συμβολή συχνά επισκιάστηκε από εκείνη των ανδρών συγχρόνων τους. Μέσα από αυτόν τον διάλογο, το μουσείο αναδεικνύεται όχι ως ένας στατικός χώρος διατήρησης έργων, αλλά ως ένας ζωντανός οργανισμός που επαναξιολογεί διαρκώς τις αφηγήσεις της ιστορίας της τέχνης και τον τρόπο με τον οποίο συγκροτείται η ίδια η συλλογή του.

Ακολουθούν οι «Ανήσυχες Γεωγραφίες», που πραγματεύονται τις μετακινήσεις πληθυσμών, τις συγκρούσεις, τις μεταβαλλόμενες ταυτότητες και τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις που χαρακτηρίζουν τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Η τρίτη ενότητα, «Ύδωρ και Μαύρος Χρυσός», εστιάζει στη διαχείριση των φυσικών πόρων, τη γεωπολιτική τους σημασία και τις περιβαλλοντικές συνέπειες της εκμετάλλευσής τους. Η έκθεση ολοκληρώνεται με την ενότητα «Περί της Ευθραυστότητας των Θεσμών», η οποία εξετάζει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοκρατικοί θεσμοί στη σύγχρονη εποχή, αναδεικνύοντας ζητήματα πολιτικής αστάθειας, παραπληροφόρησης και συλλογικής ευθύνης.

Παράλληλα με τη νέα παρουσίαση της συλλογής, το ΕΜΣΤ εγκαινιάζει δύο ακόμη εκθέσεις.

Στο πλαίσιο του προγράμματος SPOTLIGHT, που φιλοδοξεί να παρουσιάζει σε βάθος σημαντικούς δημιουργούς της συλλογής του μουσείου, παρουσιάζεται η έκθεση «Γιώργος Λάππας – Η τέχνη ξεκινάει πάντα με τη λέξη έστω», με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών από τον θάνατο του καλλιτέχνη. Η έκθεση επικεντρώνεται κυρίως στην περίοδο 1996–2004 και αναδεικνύει τον πειραματισμό του Λάππα με το φως, τη φωτογραφία, την κίνηση και τον χώρο, φωτίζοντας τη συμβολή του στην ανανέωση της σύγχρονης ελληνικής γλυπτικής και τη μετάβαση της πρακτικής του από την ανθρώπινη μορφή στη διερεύνηση του βιομηχανικού πολιτισμού. Όπως σημείωσε η Κατερίνα Γρέγου, πρόκειται για μια από τις πιο πρωτοποριακές στιγμές της ελληνικής γλυπτικής της εποχής, η οποία αναδεικνύεται μέσα από το πρόγραμμα SPOTLIGHT.

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα παρουσιάζεται επίσης η τριπλή βίντεο-εγκατάσταση «VOICES» της Μαργαρίτας Αθανασίου. Το πολυμεσικό έργο διερευνά την πρακτική της διαμεσότητας και τις σχέσεις της με την εξέλιξη των τεχνολογιών επικοινωνίας, την ιστορία των γυναικείων διεκδικήσεων και τη φεμινιστική σκέψη. Μέσα από μια μη γραμμική αφήγηση που εκτείνεται από τον πνευματισμό του 19ου αιώνα έως τη σύγχρονη ψηφιακή εποχή και το κίνημα του New Age, η καλλιτέχνιδα συνδυάζει ιστορική έρευνα, προσωπικές μνήμες και στοιχεία της ποπ κουλτούρας, δημιουργώντας έναν ποιητικό στοχασμό πάνω στη φωνή, την επικοινωνία και τη μνήμη. Η εγκατάσταση, η οποία παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα μετά τη Νέα Υόρκη και το Βερολίνο, προσκαλεί τον θεατή να επανεξετάσει τα όρια ανάμεσα στο πνευματικό και το τεχνολογικό.

https://www.emst.gr/

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

ΛΕΩΦ. ΚΑΛΛΙΡΡΟΗΣ & ΑΜΒΡ. ΦΡΑΝΤΖΗ
(ΠΡΩΗΝ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΦΙΞ)
ΑΘΗΝΑ, 11743

Tηλ. Τρίτη-Κυριακή, 11.00-18.00
211 1019055 & 211 1019073

ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Η Έλενα Ντάκουλα σπούδασε Διαφήμιση και Δημόσιες Σχέσεις και εργάστηκε στο τμήμα Δημοσίων Σχέσεων της “AVINOIL S.A.” του Ομίλου Βαρδινογιάννη και της ημερήσιας εφημερίδας «Μεσημβρινή» του ιδίου Ομίλου καθώς και στο τμήμα Διεθνών Συναλλαγών της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας, στο υποκατάστημα της Βοστώνης.

Σταμάτησε να εργάζεται όταν γεννήθηκε το πρώτο της παιδί και επέστρεψαν στην Ελλάδα. Όταν ο χρόνος της το επέτρεψε έμαθε ισπανικά, κληρώθηκε στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και ολοκλήρωσε επιτυχώς το πρόγραμμα «Ισπανική Γλώσσα και Πολιτισμός».

Πιστεύοντας στη δια βίου μάθηση παρακολούθησε κύκλους σεμιναρίων για φιλοσοφία, τέχνη και πολιτισμό, τα οποία εκπονήθηκαν από την «Ακαδημία Πλάτωνα» και τον «Κωστή Παλαμά», υπό την αιγίδα του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Λάτρης της Αθήνας, δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον σε ό,τι αφορά τα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης με ενεργό συμμετοχή και εθελοντική εργασία σε αντίστοιχες ομάδες, συλλόγους και σωματεία.

Εκτός από τα ταξίδια και τη Σίφνο αγαπάει πολύ τα ζώα έχοντας ιδιαίτερη αδυναμία στις 7 οικόσιτες γάτες της.

Αρθρογραφεί στην https://www.athensvoice.gr και στο διαδίκτυο. Είναι παντρεμένη και έχει δύο κόρες.