«Ο ΙΣΚΙΟΣ» ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΠΟΚΟΡΟΥ

Γράφει η Έλενα Ντάκουλα

Christos Bokoros

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης ( Σκιάθος 1851 – Σκιάθος 1911 ), θεωρείται μία από τις κορυφαίες μορφές της νεοελληνικής λογοτεχνίας, με έργα όπως «Η Φόνισσα» και «Όνειρο στο Κύμα» να αποτυπώνουν με μοναδική ευαισθησία τον κόσμο των απλών ανθρώπων, τη φύση και την ελληνική ψυχή. Ζούσε λιτά και ασκητικά, μακριά από τη δημοσιότητα και τις κοσμικές συναναστροφές, γι’ αυτό και έμεινε γνωστός ως «κοσμοκαλόγερος». Αν και δημοσίευε συνεχώς και ήταν ήδη αναγνωρισμένος στους λογοτεχνικούς κύκλους, δεν είδε ποτέ όσο ήταν εν ζωή βιβλίο του εκδομένο σε αυτοτελή μορφή. Παρ’ όλα αυτά, το έργο του αποτέλεσε θεμέλιο και σημείο αναφοράς για μεταγενέστερους σημαντικούς Έλληνες πεζογράφους. Ο Κ. Π. Καβάφης τον χαρακτήρισε «η κορυφή των κορυφών» και «άγιο των ελληνικών γραμμάτων», αναγνωρίζοντας το σπάνιο λογοτεχνικό και πνευματικό του μέγεθος. 

Αυτή ακριβώς η βαθιά πνευματική και βιωματική σχέση με τον συγγραφέα γίνεται η αφετηρία της έκθεσης του σημαντικού Ελληνα ζωγράφου, Χρήστου Μποκόρου «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Ο ίσκιος του» που παρουσιάζεται έως 31 Αυγούστου 2026 στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σε επιμέλεια του Κωνσταντίνου Παπαχρίστου.     Όπως σημειώνει ο ίδιος ο ζωγράφος: «Πώς εικονίζεται η βιωματική σχέση, από την παιδική μου ακόμη ηλικία, με τα κείμενα του μεγάλου συγγραφέα; […] Τα έργα αυτά δεν είναι πορτραίτα, με την συνηθισμένη αντίληψη του όρου, αλλά αποτυπώσεις του ίσκιου που άφησε στη ζωή μου η συνάντηση με τα διηγήματα και τον μύθο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη».

Μπαίνοντας στον μικρό χώρο των περιοδικών εκθέσεων, ο επισκέπτης έρχεται αντιμέτωπος με μια σχεδόν μυσταγωγική ατμόσφαιρα. Ο χαμηλός φωτισμός, οι πολλαπλές εικαστικές αποδόσεις της γνωστής μορφής του Παπαδιαμάντη και η σιωπηλή παρουσία των έργων δημιουργούν την αίσθηση μιας βιωματικής εμπειρίας, όπου κυριαρχούν η περισυλλογή και η πνευματικότητα. Η επιβλητική μορφή του «κοσμοκαλόγερου» μοιάζει να αναδύεται διαρκώς μέσα από φως και σκιά, προετοιμάζοντας τον θεατή για μια συνάντηση όχι μόνο με τον συγγραφέα, αλλά και με τον μύθο του.

Αφετηρία της έκθεσης αποτελεί η ιστορική φωτογραφία που τράβηξε το 1906 ο Παύλος Νιρβάνας στη Δεξαμενή, «παραδίδοντας στους μεταγενέστερους τη μορφή του Παπαδιαμάντη». Από αυτή τη φωτογραφία ο Μποκόρος δημιούργησε 23+1 έργα, όχι ως συμβατικά πορτρέτα, αλλά ως αποτυπώσεις της μνήμης και του «ίσκιου» του συγγραφέα.        

Ο ζωγράφος επιχειρεί να μετατοπίσει το βλέμμα «από τη μορφή στο ίχνος, από την ομοιότητα στον “ίσκιο”». Τα έργα, όλα ίδιας διάστασης,  δημιουργημένα με λάδια, παλιά πανιά, ξύλα, υφάσματα και φθαρμένα υλικά, λειτουργούν ως φορείς μνήμης και εσωτερικότητας. Κάθε ένα συνοδεύεται από σύντομο κείμενο του ζωγράφου, που αφηγείται την ιστορία του έργου.  Οπως αναφέρει ο Γιώργος Μυλωνάς «ο Μποκόρος δεν ζωγραφίζει από τη φωτογραφία· ζωγραφίζει πέρα από αυτήν, επιχειρώντας να αποδώσει «το βάρος του χρόνου» και όχι απλώς την εξωτερική μορφή».

Η έκθεση τελειώνει με το προγενέστερο έργο «Συντροφιά με τον κυρ Αλέξανδρο» ( 2011 ), στο οποίο συναντιούνται νοητά για πρώτη φορά ο συγγραφέας με τον ζωγράφο.

Στην έκθεση η οποία συνοδεύεται από αναλυτικό κατάλογο, σε επιμέλεια του Σταύρου Ζουμπουλάκη, παρουσιάζονται επίσης χειρόγραφα και εκδόσεις του Παπαδιαμάντη από τις συλλογές της ΕΒΕ και τη δωρεά του Κωνσταντίνου Παπαχρίστου.

Έκθεση του Χρήστου Μποκόρου «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Ο ίσκιος του»

Πληροφορίες

Εγκαίνια έκθεσης: 15 Μαΐου 2026, στις 19:00

Διάρκεια έκθεσης: 15 Μαΐου έως 31 Αυγούστου 2026

Δευτέρα έως Κυριακή, 09:30-20:00

Αίθουσα Πολλαπλών Προβολών 2ου ορόφου ΕΒΕ, ΚΠΙΣΝ

Είσοδος ελεύθερη

Η Έλενα Ντάκουλα σπούδασε Διαφήμιση και Δημόσιες Σχέσεις και εργάστηκε στο τμήμα Δημοσίων Σχέσεων της “AVINOIL S.A.” του Ομίλου Βαρδινογιάννη και της ημερήσιας εφημερίδας «Μεσημβρινή» του ιδίου Ομίλου καθώς και στο τμήμα Διεθνών Συναλλαγών της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας, στο υποκατάστημα της Βοστώνης.

Σταμάτησε να εργάζεται όταν γεννήθηκε το πρώτο της παιδί και επέστρεψαν στην Ελλάδα. Όταν ο χρόνος της το επέτρεψε έμαθε ισπανικά, κληρώθηκε στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και ολοκλήρωσε επιτυχώς το πρόγραμμα «Ισπανική Γλώσσα και Πολιτισμός».

Πιστεύοντας στη δια βίου μάθηση παρακολούθησε κύκλους σεμιναρίων για φιλοσοφία, τέχνη και πολιτισμό, τα οποία εκπονήθηκαν από την «Ακαδημία Πλάτωνα» και τον «Κωστή Παλαμά», υπό την αιγίδα του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Λάτρης της Αθήνας, δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον σε ό,τι αφορά τα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης με ενεργό συμμετοχή και εθελοντική εργασία σε αντίστοιχες ομάδες, συλλόγους και σωματεία.

Εκτός από τα ταξίδια και τη Σίφνο αγαπάει πολύ τα ζώα έχοντας ιδιαίτερη αδυναμία στις 7 οικόσιτες γάτες της.

Αρθρογραφεί στην https://www.athensvoice.gr και στο διαδίκτυο. Είναι παντρεμένη και έχει δύο κόρες.